Έκτακτο πρόγραμμα για την Πέμπτη 18 Δεκεμβρίου

Αναρτήθηκε στις 17 Δεκ, 2025 σε Blog, Ανακοινώσεις

Την Πέμπτη 18 Δεκεμβρίου θα ισχύσει έκτακτο πρόγραμμα.

Οι μαθήτριες και οι μαθητές μπορούν να δουν το πρόγραμμα εδώ.

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να δουν το πρόγραμμα εδώ.

[Μικρογραφία:
Κάρολος Τσίζεκ, Κεραμιδί δέντρο σε μπλε φόντο, 8.7.1978
Μονοτυπία
Συλλογή Ανδρέα και Περικλή Σφυρίδη
Σήμερα στην Έκθεση Τέχνη-Διαγώνιος και το Μουσείο που δεν έγινε]

Πρόγραμμα από 15 Δεκεμβρίου

Αναρτήθηκε στις 12 Δεκ, 2025 σε Blog, Ανακοινώσεις

Οι μαθήτριες και οι μαθητές μπορούν να δουν το πρόγραμμα εδώ.

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να δουν το πρόγραμμα εδώ.

[Μικρογραφία:
Πάνος Παπανάκος, Κυριακή στην παραλία, 1978
Τέμπερα σε χαρτί 
Δωρεά Αλίκης και Νέστορα Τέλλογλου
Τελλόγλειο Ίδρυμα Α.Π.Θ.
Σήμερα στην Έκθεση Τέχνη-Διαγώνιος και το Μουσείο που δεν έγινε]

Βιβλιοπαρουσίαση: “Η Δίκη” του Φραντς Κάφκα

Αναρτήθηκε στις 11 Δεκ, 2025 σε Blog, Ανακοινώσεις, Βιβλίο στη Βιτρίνα

«Η Δίκη» του Φραντς Κάφκα, Εκδόσεις Γράμματα, σελ.252

Ξεκινώντας την ανάγνωση του βιβλίου, θεώρησα πως όλη η διαδικασία της σύλληψης, της συζήτησης με τον Προϊστάμενο κλπ. θα μπορούσε κάλλιστα να είναι αποκύημα της φαντασίας του Γιόζεφ Κ. Ωστόσο, αργότερα άρχισαν να εμπλέκονται πολυάριθμα πρόσωπα στην ιστορία, οπότε αυτό δεν θα μπορούσε να ισχύει.

Επομένως, σκέφτηκα, «Η Δίκη» θα μπορούσε να αντανακλά όχι τη φαντασίωση ενός μόνο ατόμου, αλλά την αδιάκοπη αξιολόγηση που υφίσταται κάθε άνθρωπος εκ μέρους της κοινωνίας. Όμως αυτή η πραγματοποιείται με βάση συγκεκριμένες αντιλήψεις και αξίες. Στηρίζεται σε κάποια χαρακτηριστικά ή πράξεις του ατόμου. Το Δικαστήριο του βιβλίου, παρόλο που, όπως υποστηρίζει ακολουθεί και υπηρετεί τον νόμο, δεν αποδίδει κάποια κατηγορία, δεν επικρίνει κάποιο έγκλημα ή, έστω, δεν το κάνει ευθέως. Άρα απέρριψα αυτή την ιδέα.

Ίσως να κρίνει όλα τα «αμαρτήματα» που διέπραξε κάποιος σε όλη του τη ζωή -έτσι τουλάχιστον θεώρησαν κάποιοι κατηγορούμενοι, σύμφωνα με το βιβλίο. Στον επίλογο αναφέρεται πως ο Κάφκα ήθελε να αγγίξει στα έργα του τα «ανώτερα επίπεδα θρησκευτικότητας». Για αυτό θεώρησα πως η Δίκη θα μπορούσε να αντικατοπτρίζει την κρίση στην οποία υποβάλλονται οι άνθρωποι όταν πεθαίνουν, σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση. Στον επίγειο κόσμο, όμως, ο Γιόζεφ κατηγορεί το Δικαστήριο για έλλειψη ηθικότητας και ασέβεια στον θεσμό της δικαιοσύνης (με αυτό συμφωνώ), ενώ ο Θεός του Χριστιανισμού είναι δίκαιος και αγαπά τον άνθρωπο. Το Δικαστήριο όχι μόνο δεν αγαπά τους κατηγορούμενους, αλλά τους ταλαιπωρεί κιόλας, παρά τα λεγόμενα των μελών του. Ο ιερέας, για παράδειγμα, λέει: «Το δικαστήριο σε δέχεται όταν έρχεσαι και σ’ αφήνει να φύγεις ό,τι ώρα θέλεις». Αυτό δείχνει κάποιον βαθμό δεκτικότητας και, συνεπώς, συμπάθειας. Ωστόσο, σε εμένα το Δικαστήριο δεν απέπνευσε ποτέ κανενός είδους αγάπης για τους κατηγορούμενους. Φαινόταν να προσπαθεί να τους λυγίσει ώστε να υποκύψουν στην κατηγορία. Επομένως, δεν νομίζω τον το Δικαστήριο εκπροσωπεί τον Θεό.

Δεν μπόρεσα γενικά να καταλάβω τι ακριβώς ενσάρκωνε αυτό το ανεπίσημο Δικαστήριο και ποιον σκοπό υπήρχε. Για αυτό δυσκολεύτηκα να ξεδιαλύνω το νόημα του βιβλίου. Τι νόημα έχουν οι δίκες των κατηγορούμενων; Σε τι αποσκοπεί όλη αυτή η διαδικασία; Θα μπορούσε να υπάρχει κανένα νόημα και ο συγγραφέας να έγραψε το βιβλίο απλώς για διασκέδαση. Ωστόσο, από τα λίγα που ξέρω για τον Κάφκα, και με βάση τα λόγια του φίλου και επιμελητή του στον Επίλογο, δεν πιστεύω πως αυτό αληθεύει.

Το ίδιο πρόβλημα είχα διαβάζοντας τη «Μεταμόρφωση», βιβλίο που άρεσε πολύ λιγότερο από τη «Δίκη», αν και το θεώρησα πιο θλιβερό γιατί ο Γκρέγκορ τελικά εγκαταλείφθηκε από την οικογένειά του.

Περνώντας σε άλλα θέματα: το πρώτο πράγμα που μου έκανε εντύπωση ήταν το πόσο μακροσκελές είναι το κείμενο. Οι παράγραφοι κρατούν μέχρι μιάμιση σελίδα. Παρ’ όλα αυτά η ανάγνωση ήταν σχετικά εύκολη και δεν με κούρασε ιδιαίτερα, αν και τα μηνύματα του βιβλίου με προβλημάτισαν.

Ως προς τον ίδιο τον πρωταγωνιστή Γιόζεφ Κ., δεν μου άρεσε ο τρόπος που συμπεριφερόταν στους γυναικείους, κυρίως, χαρακτήρες. Γενικά δεν μου άρεσε ο τρόπος που παρουσιάστηκαν οι γυναίκες στη «Δίκη». Πάντα είναι αντικείμενα πόθου, ούτε καν αγάπης, εκ μέρους των ανδρών. Η δεσποινίδα Μπύρστνερ, για παράδειγμα, δεν αναλαμβάνει κάποιο αξιοσημείωτο ρόλο στην ιστορία, αναφέρεται μόνο σποραδικά, πάντα με ένα σχόλια για τις σχέσεις που συνάπτει με διάφορους άντρες. Στην αρχή θεώρησα πως η Λένι ήταν σημαντικό πρόσωπο, ωστόσο αργότερα ο ρόλος της υποβιβάστηκε σε μια συνήθεια να «θεωρεί γοητευτικούς όλους τους κατηγορούμενους» και σε μια τάση να τους βοηθά για αυτόν ακριβώς τον λόγο. Ο Γιόζεφ συνδέεται ερωτικά με σχεδόν κάθε γυναίκα που υπάρχει στο βιβλίο -την Έλσα, τη Δις Μπύρστνερ, τη Λένι, ακόμα και τη γυναίκα στο δικαστήριο, την οποία περιφρονεί. Υποστηρίζει πως το κάνει αυτό για να αποκτήσει εξουσία ώστε να κερδίσει τη δίκη, διότι «όλες οι γυναίκες έχουν έμμεση εξουσία στο δικαστήριο», αλλά η συμπεριφορά του ξεπερνά το όριο αυτής της επιδίωξης. Λόγου χάρη γίνεται κτητικός απέναντι στη Λένι. Βέβαια, οι Γιόζεφ δεν εκμεταλλεύτηκε μόνο γυναίκες για να κερδίσει τη δίκη, αλλά και άνδρες, όπως τον ζωγράφο Τιτορέλι.

Αγαπημένο μου κεφάλαιο ήταν εκείνο στο οποίο ο Γιόζεφ συζήτησε με τον ιερέα. Μου άρεσε η παρουσίαση πολλών διαφορετικών ερμηνειών της ιστορίας με τον φύλακα και τον χωρικό. Πιο πολύ εντύπωση μου έκανε εκείνη που υποστηρίζει ότι ο φύλακας ήταν θύμα του Νόμου, και όχι ο χωρικός.

Θα ήθελα πολύ να υπήρχε μια ολοκληρωμένη έκδοση του βιβλίου. Το τελευταίο κεφάλαιο ήταν αρκετά ασύνδετο με τα προηγούμενα, αφού είχαν παραληφθεί πολλές σκηνές, από ό,τι φαίνεται. Η αλλαγή της στάσης του Γιόζεφ ήταν αρκετά απότομη, αν και νομίζω ότι είχε αρχίσει να καταρρέει ψυχικά από πριν.

Χριστίνα Χατζηλιάδου, Β3

Σημείωμα της διαχειρίστριας:

Μία νέα βιβλιοκριτικός γεννιέται!

Η Χριστίνα απέδωσε τις σκέψεις, τις αμφιταλαντεύσεις της, τα συναισθήματά της με απρόβλεπτη και καθηλωτική ειλικρίνεια, αποδίδοντας παράλληλα το ζοφερό κλίμα του εμβληματικού μυθιστορήματος. Και απέδειξε ότι ένα βιβλίο δεν μας αρέσει υποχρεωτικά όταν το καταλαβαίνουμε, αλλά κυρίως όταν μας γεννά ερωτηματικά.

Δείγμα του ύφους και της ατμόσφαιρας της «Δίκης» του Κάφκα αποδίδει ο σύντομος animation πρόλογος της ομώνυμης ταινίας (1962) του Orson Welles, με σχέδια του Alexandre Alexeieff και Claire Parker, όπου ο ίδιος ο Welles αφηγείται την παραβολή του Κάφκα «Ενώπιον του Νόμου», η οποία βρίσκεται και στη «Δίκη». Μπορείτε να δείτε το βίντεο εδώ. Μπορείτε να δείτε το κείμενο της παραβολής εδώ.