Τι είναι ο αστρολάβος;;;

Τι είναι ο αστρολάβος;;;

Ο αστρολάβος είναι ένα ιστορικό αστρονομικό όργανο το οποίο χρησιμοποιούσαν οι ναυτικοί και οι αστρονόμοι για την ναυσιπλοΐα και την παρατήρηση του Ήλιου και των αστεριών από τον 3ο αιώνα π.Χ. μέχρι τον 18ο αιώνα μ.Χ.  Χρησιμοποιώντας τον αστρολάβο προέβλεπαν τις θέσεις του ήλιου, της σελήνης, των πλανητών, των άστρων και των δορυφόρων. Με τη βοήθεια του αστρολάβου είναι δυνατό να βρεθεί η ώρα, αν είναι γνωστό το γεωγραφικό μήκος και πλάτος ή αντίστροφα.

Η εφεύρεσή του αποδίδεται στον Έλληνα αστρονόμο και μαθηματικό Απολλώνιο τον Περγαίο (πιθανότατα γύρω στο 220 π.Χ.) και λίγο αργότερα στον Ίππαρχο τον Ρόδιο  2ο αι. π.Χ. και αρχικά είχε σχήμα σφαίρας (αστρολάβος Ιππάρχου).

Αργότερα, τον 8ο με 10ο αι., ο αστρολάβος έλαβε σχεδόν επίπεδη μορφή από τους Άραβες (λέγεται ότι ο πρώτος επίπεδος αστρολάβος φτιάχτηκε τον 8ο αιώνα από τον Πέρση μαθηματικό Fazari) και απαρτιζόταν από έναν κύκλο και ένα κινητό βραχίονα, ο οποίος προσδιόριζε το ύψος των ουράνιων σωμάτων και ιδίως του Ήλιου και της Σελήνης. Από την Ισλαμική Ισπανία, ο αστρολάβος διαδόθηκε στην Ευρώπη τον 11ο αιώνα μ.Χ. και χρησιμοποιήθηκε στην ναυσιπλοΐα μέχρι τον 18ο αι. έως ότου τελικά αντικαταστάθηκε από τον εξάντα.                                                                      

Από την ύπαρξη του Μηχανισμού των Αντικυθήρων χρονολογημένου στον 2ο αιώνα π.Χ,, ενός μηχανισμού περισσότερο προχωρημένου ακόμη και από τους αστρολάβους που κατασκεύασαν οι Άραβες αιώνες αργότερα, φαίνεται ότι στην αρχαία Ελλάδα υπήρχαν ήδη παρόμοιοι μηχανισμοί, όπως φαίνεται και από περιγραφές του Κικέρωνα, του Πλουτάρχου, του Πρόκλου κ.α..

Μετά από το θάνατο της Υπατίας  η Ευρώπη έχασε τον αστρολάβο με την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, όταν ολοταχώς προχωρούσε για την περίοδο της ιστορίας που ονομάζεται Μεσαίωνας. Μεγάλο μέρος από την  Ελληνιστική γνώση χάθηκε για τη Δυτική Ευρώπη, εφόσον  για τον τότε πληθυσμό οτιδήποτε αφορούσε τη σχετική τεχνολογία  θεωρούταν «παγανιστικό». Ωστόσο, διατηρήθηκε και διατηρείται ζωντανή στον ισλαμικό κόσμο, όπου υπάρχουν πολλά στοιχεία από τη χρήση και την ανάπτυξή της.

Τα πρώτα αστρονομικά ρολόγια, όπως το περίφημο ρολόι στην Πράγα, έχουν επηρεαστεί από τον αστρολάβο  με πολλούς τρόπους. Θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι τα ρολόγια εργασίας και οι αστρολάβοι σχεδιάστηκαν για να παράγουν μια συνεχή προβολή της θέσης του ήλιου, των αστεριών και των πλανητών.

Αν και ο αστρολάβος αντικαταστάθηκε από πιο ακριβή και εξειδικευμένο εξοπλισμό στα μέσα του 17ου αιώνα, χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα στην αστρονομία, ειδικά για εκπαιδευτικούς λόγους. Οι αστρολάβοι δεν είναι αντικείμενα σεβασμού μόνο για την ιστορία τους, αλλά και για τις δυνατότητές τους. Πολύ περισσότερο όμως, οι αστρολάβοι εκτιμούνται σήμερα ως αρχαία όργανα της αστρονομίας για τη μαγεία και την ομορφιά τους.

Για περισσότερες πληροφορίες και εικόνες επισκεφτείτε την παρακάτω σελίδα.

https://www.digitallife.gr/astrolavos-enas-ypologisths-xiliadwn-etwn-32230

Μπορείτε να δείτε επίσης μία μεγάλη συλλογή αστρολάβων στην έκθεση του Μουσείου της Οξφόρδης History of Science Museum.

Astrolabes listing, sorted by date (ox.ac.uk)

Βαγγελή Βαρβάρα, Μοναστηρίδης Ιωακείμ

 

 

[Μικρογραφία:
Αστρολάβος από τη μόνιμη έκθεση στο ίδρυμα Andalusian scientific heritage at Fundacion El legado Andalusi and el Parque de las Ciencias, Γρενάδα, Ισπανία]
Περισσότερα

Ένας «αστρολάβος» για τις θετικές επιστήμες

Ένας «αστρολάβος» για τις θετικές επιστήμες

Πώς θα μπορούσε να πορευτεί ένα πλοίο χωρίς αστρολάβο μέσα στη σκοτεινή, αχανή θάλασσα στην αρχαιότητα ή ακόμη και στον 17ο αιώνα;

Πώς θα πορευόμασταν στον 21ο αιώνα χωρίς τη συνδρομή των θετικών επιστημών; Πώς θα αντιμετωπίζαμε το παράλογο και το χάος χωρίς τον ορθολογισμό και τη μεθοδικότητά τους, τη δυναμική και τη φαντασία τους;

Γιατί και το σχολείο μας να μην έχει τον δικό του «αστρολάβο», μια στήλη αφιερωμένη στις θετικές επιστήμες;

Ναι, σίγουρα! Ένας «αστρολάβος» θετικών επιστημών μπορεί να μας ταξιδέψει στον μαγικό τους κόσμο. Τι θα φιλοξενεί αυτή η νέα στήλη στον ιστοχώρο μας; Τα ερωτήματα, τα ενδιαφέροντα, τις αναζητήσεις όλων, μαθητών και μαθητριών, εκπαιδευτικών και επιστημόνων για τον ευρύ και συναρπαστικό κόσμο των θετικών επιστημών:

  • Ανακοινώσεις για διαγωνισμούς που αφορούν τα γνωστικά αντικείμενα των θετικών επιστημών.
  • Οδηγό χρήσιμων εργαλείων για τα μαθήματα των θετικών επιστημών.
  • Δράσεις που γίνονται στο σχολείο μας και που προωθούν τις θετικές επιστήμες.
  • Νέα και άρθρα, διαφωτιστικά για την έρευνα στον χώρο των θετικών επιστημών.
  • Εναλλακτικές προτάσεις εξόδου σε χώρους, ιδρύματα, εκθέσεις που υπηρετούν τις θετικές επιστήμες και καλούν τους συμμετέχοντες σε ένα γοητευτικό ταξίδι γνώσης και φαντασίας.

Η στήλη μας για τις θετικές επιστήμες καλεί όλους και όλες να συμμετέχουν,

όχι ως θεατές

αλλά ως αληθινοί ερευνητές που εξακολουθούν να απορούν και να αναζητούν,

σαν εμπνευσμένοι ταξιδευτές μέσα στην πρόκληση της έναστρης νύχτας.

Γι αυτό χρειαζόμαστε έναν αστρολάβο…

 

[Μικρογραφία:
Αναπαράσταση του μπροστινού τμήματος του αστρολάβου-μηχανισμού των Αντικυθήρων, έρευνα USL]
Περισσότερα

82ος Διαγωνισμός Μαθηματικών «Ο ΘΑΛΗΣ»

82ος Διαγωνισμός Μαθηματικών «Ο ΘΑΛΗΣ»

Ο 82ος διαγωνισμός μαθηματικών «Ο ΘΑΛΗΣ» θα διεξαχθεί τις 2 τελευταίες ώρες της Παρασκευής 5 Νοεμβρίου 2021.

Ο διαγωνισμός θα διαρκέσει 2 ώρες και θα απαρτίζεται από 3 θέματα πλήρους απάντησης. Εξεταστέα ύλη για τον διαγωνισμό «ΘΑΛΗΣ» για κάθε τάξη είναι η διδακτέα ύλη όλων των προηγουμένων τάξεων.

Όσοι μαθητές και όσες μαθήτριες από τις τρεις τάξεις επιθυμούν να συμμετέχουν, καλούνται να δηλώσουν συμμετοχή στον Διευθυντή του σχολείου μέχρι την Τετάρτη 3 Νοεμβρίου 2021.

Καλή επιτυχία στους συμμετέχοντες και στις συμμετέχουσες!

Περισσότερα